थुंबा पासून सुरू झाला भारताचा अंतराळ प्रवास, आता चंद्रावर पोहोचण्याची तयारी

भारताच्या अंतराळ कार्यक्रमाची सुरुवात 1962 मध्ये थुंबा येथील चर्चमधून झाली होती, जिथे डॉ. विक्रम साराभाई आणि डॉ. होमी जहांगीर भाभा यांनी रॉकेट प्रक्षेपण स्टेशनची स्थापना केली. हे ठिकाण पृथ्वीच्या चुंबकीय भूमध्यरेषेवर स्थित आहे, जे वैज्ञानिक संशोधनासाठी योग्य मानले जाते.

थुंबा पृथ्वीचा चुंबकीय भूमध्यरेषा असल्यामुळे क्षेपणास्त्र प्रक्षेपणासाठी आदर्श ठिकाण आहे. येथे दर महिन्याच्या तिसऱ्या बुधवारला एक क्षेपणास्त्र प्रक्षेपित केले जाते. कार्यक्रमाची सुरुवात सेंट मेरी मॅग्डलीन चर्चमधून झाली होती, ज्याला स्थानिक मासेमारी समुदायाने अंतराळ कार्यक्रमासाठी उपलब्ध करून दिले होते. हा चर्च आजही तसाच आहे.

माजी राष्ट्रपती डॉ. अबूल कलाम यांनी या चर्चच्या इमारतीत अनेक क्षेपणास्त्र निर्मिती योजना तयार केल्या होत्या. थुंबा आजही नियमितपणे साउंडिंग रॉकेट प्रक्षेपण आणि वैज्ञानिक क्रियाकलापांचे केंद्र आहे.

चर्चमध्ये असलेल्या स्पेस म्युझियममध्ये उपग्रह प्रणाली, प्रक्षेपण यान आणि अंतराळ तंत्रज्ञानाशी संबंधित कार्यशील मॉडेल आणि प्रदर्शन ठेवले आहेत, जे भारताच्या वाढत्या अंतराळ क्षमतां आणि स्वावलंबनाचे दर्शन घडवतात.

थुंबा केंद्रावर विशेषतः गगनयान मिशनचा प्रकल्प चालू आहे, ज्याचा उद्देश मानवाला अंतराळात पाठवण्याची क्षमता विकसित करणे आहे. याशिवाय भारताच्या दीर्घकालीन योजनांमध्ये भारतीय अंतराळ स्टेशन स्थापन करणे आणि मानव अंतराळ अन्वेषणाचे महत्वाकांक्षी लक्ष्ये समाविष्ट आहेत.

भारताच्या अंतराळ दृष्टी-2047 अंतर्गत भारतीय अंतराळवीराला चंद्रावर पाठवण्याची तयारीही केली जात आहे. ही यात्रा थुंबा येथे सुरू झालेल्या भारताच्या अंतराळ कार्यक्रमाच्या नम्र सुरुवातीपासून आजच्या प्रगत क्षमतांपर्यंत आणि भविष्यातील महत्वाकांक्षी योजनांपर्यंतच्या विकासाचे दर्शन घडवते.