થુંબા થી શરૂ થયેલું ભારતનું અંતરિક્ષ પ્રવાસ, હવે ચંદ્ર સુધી પહોંચવાની તૈયારી

ભારતના અંતરિક્ષ કાર્યક્રમની શરૂઆત 1962માં થુંબા ના ચર્ચથી થઈ હતી, જ્યાં ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈ અને ડૉ. હોમી ઝહાંગીર ભાભાએ રૉકેટ પ્રક્ષેપણ સ્ટેશનની સ્થાપના કરી હતી. આ સ્થળ પૃથ્વીના ચુંબકીય ભૂમધ્ય રેખા પર આવેલું છે, જે વૈજ્ઞાનિક સંશોધન માટે યોગ્ય માનવામાં આવે છે.

થુંબા ધરતીનું મેગ્નેટિક ઇક્વેટર હોવાને કારણે મિસાઇલ પ્રક્ષેપણ માટે આદર્શ સ્થળ છે. અહીંથી દર મહિના ના ત્રીજા બુધવારે એક મિસાઇલનું પ્રક્ષેપણ થાય છે. કાર્યક્રમની શરૂઆત સેન્ટ મેરી મેગ્ડલીન ચર્ચથી થઈ હતી, જેને સ્થાનિક માછીમાર સમુદાયએ અંતરિક્ષ કાર્યક્રમ માટે ઉપલબ્ધ કરાવ્યો હતો. આ ચર્ચ આજે પણ તે જ રીતે જાળવાયેલું છે.

પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. અબુલ કલામે આ જ ચર્ચની ઈમારતમાં અનેક મિસાઇલ નિર્માણ યોજનાઓ તૈયાર કરી હતી. થુંબા આજે પણ નિયમિત રીતે સાઉન્ડિંગ રૉકેટ પ્રક્ષેપણ અને વૈજ્ઞાનિક પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર છે.

ચર્ચમાં આવેલ સ્પેસ મ્યુઝિયમમાં ઉપગ્રહ પ્રણાલીઓ, પ્રક્ષેપણ યાનો અને અંતરિક્ષ ટેક્નોલોજી સાથે જોડાયેલા કાર્યરત મોડલ અને પ્રદર્શન મૂકવામાં આવ્યા છે, જે ભારતની વધતી અંતરિક્ષ ક્ષમતાઓ અને આત્મનિર્ભરતાને દર્શાવે છે.

થુંબા કેન્દ્ર પર ખાસ કરીને ગગનયાન મિશનનું પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યું છે, જેના ઉદ્દેશ માનવને અંતરિક્ષમાં મોકલવાની ક્ષમતા વિકસાવવી છે. ઉપરાંત ભારતની દીર્ઘકાલીન યોજનાઓમાં ભારતીય અંતરિક્ષ સ્ટેશન સ્થાપિત કરવું અને માનવ અંતરિક્ષ અન્વેષણના મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યો શામેલ છે.

ભારતની અંતરિક્ષ દ્રષ્ટિ-2047 હેઠળ ભારતીય અંતરિક્ષ યાત્રીને ચંદ્ર પર મોકલવાની તૈયારી પણ કરવામાં આવી રહી છે. આ યાત્રા થુંબા માં શરૂ થયેલા ભારતના અંતરિક્ષ કાર્યક્રમની વિનમ્ર શરૂઆતથી લઈને આજની અદ્યતન ક્ષમતાઓ અને ભવિષ્યની મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજનાઓ સુધીના વિકાસને દર્શાવે છે.